Nhượng quyền bánh mì là một mô hình kinh doanh trong đó người nhận nhượng quyền vận hành điểm bán theo một hệ thống, phương thức và khung thương hiệu đã được các bên thỏa thuận. Người nhận quyền vẫn đang kinh doanh thật: vẫn phải tổ chức vận hành, phục vụ khách hàng và xử lý các công việc hằng ngày theo phạm vi của mô hình. Vì vậy, nhượng quyền không đồng nghĩa với thu nhập thụ động, thu nhập được đảm bảo hay chắc chắn thành công.
Nói đơn giản, bạn không chỉ “mua một cái tên” hoặc “mua một công thức”. Bạn tham gia vào một quan hệ kinh doanh có hai phía, trong đó bên nhượng quyền có thể cung cấp hoặc quy định một số thành phần của hệ thống, còn người nhận nhượng quyền đưa hệ thống đó vào hoạt động thực tế.
Mục lục bài viết
Nhượng quyền bánh mì là gì?
Một mô hình nhượng quyền bánh mì thường có hai chủ thể chính:
- Bên nhượng quyền: bên sở hữu hoặc kiểm soát những yếu tố liên quan đến thương hiệu, phương thức kinh doanh, tiêu chuẩn hoặc hệ thống được đưa vào quan hệ nhượng quyền.
- Người nhận nhượng quyền: bên sử dụng những yếu tố đã được thỏa thuận để tổ chức và vận hành hoạt động kinh doanh bánh mì thực tế.
Điểm quan trọng là nhượng quyền không chỉ xoay quanh việc cho phép dùng thương hiệu. Tùy mô hình và hợp đồng, quan hệ này có thể gắn với phương thức vận hành, tiêu chuẩn sản phẩm, hướng dẫn, hỗ trợ, nguồn cung, thiết bị, các khoản phí hoặc những điều kiện khác.
Điều 284 Luật Thương mại, trong Văn bản hợp nhất số 113/VBHN-VPQH, mô tả nhượng quyền thương mại theo hướng bên nhận quyền tự tiến hành hoạt động kinh doanh theo cách thức tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định, gắn với các dấu hiệu của hệ thống/thương hiệu, đồng thời bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp trong quan hệ đó. Đây là ghi chú khái quát để hỗ trợ việc hiểu khái niệm, không phải tư vấn pháp lý cho một trường hợp cụ thể.
Mô hình nhượng quyền bánh mì vận hành như thế nào?
Có thể hình dung cơ chế cơ bản theo chuỗi:
Hệ thống của bên nhượng quyền → các quyền, tiêu chuẩn và hỗ trợ được thỏa thuận → người nhận quyền tổ chức điểm bán → hoạt động kinh doanh phục vụ khách hàng.
Từ hệ thống của bên nhượng quyền đến hoạt động tại điểm bán
Bên nhượng quyền có thể xác lập những thành phần như cách sử dụng thương hiệu, tiêu chuẩn vận hành, phương thức tổ chức kinh doanh hoặc các yêu cầu liên quan đến hệ thống. Tùy mô hình, bên này cũng có thể cung cấp đào tạo, hướng dẫn, hỗ trợ, nguồn cung hoặc các cấu phần khác.
Người nhận nhượng quyền tiếp nhận những phần đã được thỏa thuận và đưa chúng vào hoạt động kinh doanh thực tế. Điều này có nghĩa là hệ thống nhượng quyền có thể giúp người mới giảm một số phần phải tự xây từ đầu, nhưng không thay thế việc thực thi tại điểm bán.
Quan hệ giữa hai bên cũng không nhất thiết kết thúc ở thời điểm mở điểm bán. Mức độ kiểm soát, hỗ trợ, tiêu chuẩn phải tuân theo, các khoản phí hay điều kiện khác có thể tiếp tục trong quá trình vận hành, tùy thỏa thuận và hợp đồng.
Vai trò của bên nhượng quyền và người nhận nhượng quyền
Hai bên có vai trò khác nhau nhưng cùng ảnh hưởng đến cách mô hình vận hành. Với người mới, hiểu rõ điểm này giúp tránh suy nghĩ rằng “mua nhượng quyền là giao hết việc vận hành cho thương hiệu”.
| Bên | Vai trò thường gặp | Điều cần lưu ý |
|---|---|---|
| Bên nhượng quyền | Có thể cung cấp hoặc quy định một số yếu tố của hệ thống như thương hiệu, phương thức kinh doanh, tiêu chuẩn, hướng dẫn, đào tạo hoặc hỗ trợ | Phạm vi thực tế tùy mô hình, thỏa thuận và hợp đồng; không nên mặc định thương hiệu nào cũng cung cấp giống nhau |
| Người nhận nhượng quyền | Tổ chức hoạt động kinh doanh thực tế và vận hành điểm bán theo phạm vi đã thỏa thuận | Vẫn phải chịu trách nhiệm về việc thực thi hằng ngày; nhượng quyền không biến hoạt động kinh doanh thành nguồn thu tự động |
Bên nhượng quyền thường chịu trách nhiệm phần nào?
Bên nhượng quyền thường là phía định hình hoặc kiểm soát những yếu tố cốt lõi của hệ thống mà người nhận quyền sẽ sử dụng. Tùy mô hình, các yếu tố đó có thể gồm nhận diện thương hiệu, tiêu chuẩn sản phẩm, cách vận hành, hướng dẫn hoặc cơ chế hỗ trợ.
Tuy nhiên, không nên suy ra rằng mọi bên nhượng quyền đều cung cấp cùng một mức đào tạo, thiết bị, nguyên liệu, marketing hay hỗ trợ vận hành. Những nội dung này cần được kiểm tra theo từng thương hiệu và từng thỏa thuận cụ thể.
Người nhận nhượng quyền vẫn phải làm gì?
Người nhận nhượng quyền vẫn là một người vận hành thực tế. Trong hoạt động hằng ngày, công việc có thể liên quan đến nhân sự, hàng tồn, phục vụ khách, kiểm soát chi phí, thực thi tại địa phương và quản lý điểm bán, tùy quy mô và cách tổ chức của mô hình.
Nói cách khác, nhượng quyền có thể cung cấp một khung để làm theo, nhưng chất lượng thực thi vẫn phụ thuộc vào người vận hành và điều kiện thực tế của điểm bán. Mô hình không bảo đảm doanh thu hay kết quả kinh doanh.
Một mô hình nhượng quyền bánh mì thường có những cấu phần nào?
Khi hỏi “nhượng quyền bánh mì gồm những gì?”, nên hiểu đây là các nhóm cấu phần có thể xuất hiện, không phải một danh sách cố định áp dụng cho tất cả thương hiệu.
| Nhóm cấu phần | Có thể được hiểu là | Cần kiểm tra gì |
|---|---|---|
| Thương hiệu / nhận diện | Quyền sử dụng các dấu hiệu nhận diện trong phạm vi được phép | Phạm vi sử dụng và điều kiện theo thỏa thuận |
| Sản phẩm / hệ thống sản phẩm | Danh mục hoặc cách tổ chức sản phẩm của mô hình | Sản phẩm nào thực sự thuộc phạm vi nhượng quyền |
| Công thức / tiêu chuẩn sản phẩm | Công thức, quy chuẩn hoặc cách kiểm soát chất lượng có thể được chuyển giao | Có hay không, phạm vi và cách áp dụng |
| Tiêu chuẩn vận hành | Cách tổ chức một số hoạt động tại điểm bán | Mức độ bắt buộc và cách kiểm tra |
| Đào tạo | Hướng dẫn ban đầu hoặc trong quá trình vận hành có thể được cung cấp | Nội dung, thời lượng, đối tượng và điều kiện |
| Hỗ trợ | Tư vấn hoặc hỗ trợ trong một số giai đoạn | Hỗ trợ gì, đến đâu, trong bao lâu |
| Nguồn cung | Nguyên liệu hoặc hàng hóa có thể đi qua hệ thống | Mặt hàng, điều kiện đặt hàng và trách nhiệm của các bên |
| Thiết bị | Một số thiết bị có thể nằm trong cấu hình triển khai | Thiết bị nào được bao gồm hoặc phải tự chuẩn bị |
| Phí / cam kết tài chính | Các khoản phải trả hoặc nghĩa vụ tài chính có thể tồn tại | Loại phí, cách tính và điều kiện trong hợp đồng |
| Điều khoản hợp đồng | Quyền, nghĩa vụ và điều kiện thương mại giữa các bên | Phạm vi quyền, nghĩa vụ, tiêu chuẩn và các điều kiện áp dụng |
Phạm vi thực tế thay đổi theo thương hiệu, phương án nhượng quyền, thỏa thuận, hợp đồng và chính sách hiện hành. Vì vậy, không nên dùng một danh sách chung để suy ra rằng một thương hiệu cụ thể chắc chắn cung cấp tất cả các cấu phần trên.
Nhượng quyền không chỉ là mua nguyên liệu, thiết bị, công thức hoặc quyền dùng thương hiệu
Một nhầm lẫn phổ biến của người mới là nhìn thấy một phần của mô hình rồi gọi toàn bộ quan hệ đó là “nhượng quyền”. Cách hiểu an toàn hơn là xem từng giao dịch riêng lẻ chỉ như một cấu phần có thể có trong một hệ thống rộng hơn.
| Trường hợp riêng lẻ | Cách hiểu an toàn |
|---|---|
| Chỉ mua nguyên liệu | Chưa đủ để mô tả toàn bộ quan hệ nhượng quyền; có thể chỉ là quan hệ cung ứng |
| Chỉ mua thiết bị | Chưa đủ để mô tả toàn bộ; có thể chỉ là giao dịch mua tài sản/thiết bị |
| Chỉ nhận công thức | Không nhất thiết đồng nghĩa với một hệ thống nhượng quyền đầy đủ |
| Chỉ được dùng thương hiệu | Có thể là một quyền hoặc cấu phần, nhưng chưa đủ để giải thích toàn bộ hệ thống vận hành, hỗ trợ và quan hệ hợp đồng |
Vì thế, cụm “nhượng quyền thương hiệu bánh mì” nếu chỉ được hiểu là “trả tiền để dùng tên thương hiệu” sẽ quá hẹp. Trong một quan hệ nhượng quyền, thương hiệu có thể là yếu tố quan trọng, nhưng cần nhìn cùng phương thức kinh doanh, tiêu chuẩn, vai trò các bên và các điều kiện được thỏa thuận.
Nhượng quyền bánh mì que và mô hình Bánh Mì Que Đà Lạt - Dalabami
“Nhượng quyền bánh mì que” có thể được hiểu theo nghĩa chung là mô hình trong đó người nhận quyền vận hành điểm bán bánh mì que theo hệ thống, phương thức, tiêu chuẩn và phạm vi thỏa thuận với bên nhượng quyền.
Trong hệ thống MOF, Mô Hình Bánh Mì Que Đà Lạt – Dalabami được phát triển theo hướng điểm bán tinh gọn, tập trung vào sản phẩm bánh mì que và phù hợp với nhiều nhóm khách hàng như học sinh, người đi đường và nhân viên văn phòng. Khi hợp tác, đối tác không chỉ nhận một quầy bán hàng mà còn được tiếp cận các cấu phần của mô hình như trang thiết bị, nhận diện thương hiệu, nguồn nguyên liệu, hướng dẫn vận hành và hỗ trợ trong quá trình triển khai.
Quá trình hợp tác được triển khai theo từng bước từ tìm hiểu thông tin, tư vấn, ký kết, đào tạo hướng dẫn, setup chuyển giao đến khai trương điểm bán. Trong quá trình đó, đội ngũ MOF hỗ trợ đối tác làm quen với mô hình, chuẩn bị điểm bán và đưa hoạt động kinh doanh vào vận hành thực tế.
Nếu bạn muốn tìm hiểu kỹ hơn về sản phẩm, cách triển khai và hình thức hợp tác của mô hình này, có thể xem tại Mô Hình Bánh Mì Que Đà Lạt – Dalabami.
Trước khi đánh giá một mô hình nhượng quyền cụ thể, người mới nên làm rõ điều gì?
Hiểu “nhượng quyền bánh mì là gì” mới là bước nền. Trước khi đi sâu vào một thương hiệu hoặc đề nghị cụ thể, bạn nên tách hai câu hỏi tiếp theo:
Thứ nhất: mô hình nhượng quyền có phù hợp với cách bạn muốn kinh doanh và nguồn lực bạn có hay không? Nếu đây là điều bạn đang băn khoăn, bạn có thể tiếp tục với bài tự đánh giá mức phù hợp với nhượng quyền bánh mì.
Thứ hai: bạn muốn dùng một hệ thống nhượng quyền hay tự xây mô hình bánh mì của riêng mình? Hai hướng này khác nhau về mức độ tự chủ, phần việc phải tự xây và cách bạn vận hành. Bài so sánh nhượng quyền với tự mở bánh mì sẽ phù hợp hơn cho câu hỏi đó.
Các vấn đề như tổng vốn, loại phí, cách chọn thương hiệu, điều khoản hợp đồng hay quy trình từ đăng ký đến khai trương đều cần được xem ở các bước sâu hơn. Không nên quyết định chỉ dựa trên định nghĩa của mô hình.
Kết luận
Tóm lại, nhượng quyền bánh mì là một quan hệ kinh doanh có hệ thống giữa bên nhượng quyền và người nhận nhượng quyền. Hệ thống có thể giúp người nhận quyền giảm một số phần phải tự xây từ đầu, nhưng người nhận quyền vẫn phải vận hành một hoạt động kinh doanh thực tế và cần đánh giá kỹ phạm vi quyền, trách nhiệm và điều kiện của từng mô hình trước khi ra quyết định.
